ارزیابی عملکرد مدل بیلان آب روزانه بر پایه مخزن در شبیه¬سازی جریان حوزه آبخیز بهشت آباد

Abstract

بیلان آب، تابعی است که تعادل بین جریان¬های ورودی و خروجی آب در هر سیستم هیدرولوژیکی را توصیف می¬کند. لذا آگاهی از بودجه آب، مدیریت و برنامه¬ریزی در زمینه منابع آب را تسهیل می¬کند. تعدد عوامل نامعلوم در معادلات بیلان، مقیاس زمانی و دسترسی به داده¬ها در شبیه¬سازی جریان حوزه آبخیز، مهم هستند. از آنجا که یکی از مشکلات موجود در حوزه¬های آبخیز کوهستانی کمبود داده است، هدف از مطالعه حاضر شبیه¬سازی بیلان آب سطحی حوزه آبخیز بهشت¬آباد با استفاده از مدلی با حداقل داده ورودی است. به همین منظور در این تحقیق از یک مدل بیلان آب روزانه بر مبنای مخزن استفاده گردید. داده¬های موردنیاز در این مدل داده¬های روزانه بارندگی، دما، تبخیر- تعرق پتانسیل و دبی است. دوره آماری این پژوهش سال‌های 2000 تا 2020 می¬باشد که از دو سوم داده¬ها برای دوره واسنجی و از یک سوم آن برای دوره اعتبارسنجی استفاده شد. ابتدا مقدار جریان پایه از دبی کل روزانه مشاهداتی با استفاده از نرم¬افزار WHAT و روش فیلتر دیجیتال بازگشتی تفکیک شد. سپس با فرض رفتار مخزنی مؤلفه¬های هیدرولوژیکی، جریان پایه و جریان سطحی شبیه¬سازی شدند. نتایج ارزیابی کارایی مدل نشان داد که این مدل با مقدار ضریب کارایی نش- ساتکلیف 66/0 در دوره واسنجی عملکرد خوب و با مقدار 64/0 در دوره اعتبارسنجی عملکرد رضایت¬بخشی را داشته است. همچنین نتایج نشان داد که این مدل جریان¬های کم را با دقت بیشتری برآورد نموده و در مورد جریان¬های سیلابی کم¬برآوردی داشته است.