واکاوی مدیریت راهبردی بیابان در شهرستان اردستان

Abstract

بیابان و بیابان‌زایی  به عنوان یکی از مسائل مهم و اساسی گریبان گیر بشر است و ابعاد مختلف زندگی بشر را تحت تأثیر قرار می­دهد. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی و تحلیل مدیریت راهبردی جامع بیابان به‌منظور حفظ و احیای بو­سازگان بیابانی منطقه اردستان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست و مدل SWOT است. در همین راستا آمار و اطلاعات با استفاده از مطالعات اسنادی و بازدیدهای میدانی جمع آوری شد و همچنین دادهای متغیرهای موردنیاز با استفاده از تکمیل پرسشنامه گردآوری شد. سؤال­های پرسشنامه به چهار بخش تقسیم شد که قسمت اول مربوط به عوامل فردی پاسخ دهندگان، قسمت دوم و سوم به­ترتیب مربوط به عوامل داخلی و خارجی تأثیرگذار بر مدیریت جامع بیابان؛ و قسمت چهارم مربوط به میزان شناخت از فعالیت‌های منابع طبیعی منطقه بود. داده‌ها در پرسشنامه به‌صورت کمی و کیفی با مقیاس رتبه‌ای و بر اساس طیف چهارگزینه‌ای لیکرت موردسنجش و ارزیابی قرار گرفتند. نمونه های آماری به صورت تصادفی از بین 35 نفر جامعه آماری شامل: کارشناسان و مردم بومی شهرستان اردستان انتخاب شدند. روایی و پایایی گویه­ها نیز بررسی و مورد تأیید قرارگرفت. نتایج نشان داد که بیشترین متغیر میزان شناخت از طبقه بیابان‌زدایی مربوط به فعالیت‌های منابع طبیعی با 22 گویه و آلفای کرونباخ 81/ 0 توسط پاسخ دهندگان، و کمترین شناخت مربوط به طبقه مرتعداری بود که متغیر عوامل خارجی تأثیرگذار بر مدیریت جامع بیابان 23 گویه و آلفای کرونباخ 77/0و متغیر عوامل داخلی اثرگذار بر مدیریت جامع بیابان با 52 گویه و آلفای کرونباخ 80/0 استفاده شد. همچنین پوشش گیاهی در 8 مقطع در بازه زمانی 1984 تا 2018 (1397-1363) با استفاده از شاخص پوشش گیاهی NDVI مورد بررسی قرار گرفت که بیش‌ترین و متراکم‌ترین پوشش گیاهی مربوط به بازه زمانی سال ۱۹۸۴ و کم پوشش ‌ترین و کم تراکم‌ترین مربوط بازه زمانی ۱۹۹۲ بوده است.