شفافیت‌گرایی و بازتولید ارزش‌های نئولیبرال در شبکه‌های اجتماعی مورد مطالعه: کاربران ایرانی اینستاگرام

Abstract

امروزه بسیاری از کاربران ایرانی اینستاگرام، بخش‌های مهمی از زندگی خصوصی خود را در فضای اینستاگرام به‌نمایش می‌گذارند؛ این امر به‌نوعی نمودی از شفافیت‌گرایی و ایدئولوژی پساحریم شخصی است که بیونگ چول هان، نظریه‌پرداز آلـمانـی ـ کره‌ای، از آن در دستگاه نظری خود به‌عنوان یکی از سازوکارهای اساسی نظم نئولیبرال در بستر شبکه‌های اجتماعی مجازی برای بازتولید ارزش‌های نئولیبرالی چون فردگرایی، رقابت‌جویی، سیالیت و دستاوردسالاری یاد می‌کند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش شفافیت‌گرایی در بازتولید ارزش‌های نئولیبرال در میان کاربران ایرانی است. روش پژوهش حاضر کمی و از نوع پیمایش است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر شامل ۴۰۰ نفر از کاربران اینستاگرام است که به‌روش تصادفی ساده انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامۀ محقق‌ساخته است؛ همچنین برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و ترسیم مدل معادلۀ ساختاری پژوهش از نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس و ایموس گرافیک استفاده شده است. یافته‌ها و نتایج پژوهش حاضر نشان داد که بین شفافیت‌گرایی کاربران ایرانی اینستاگرام و ابعاد مختلف متغیر ارزش‌های نئولیبرال چون فردگرایی، رقابت‌جویی، سیالیت و دستاوردسالاری رابطۀ مثبت و معناداری وجود دارد و میل به شفافیت‌گرایی اینستاگرامی، گرایش به ارزش‌های نئولیبرال را افزایش می‌دهد. همچنین متغیر شفافیت‌گرایی حدود ۲۵ درصد از واریانس متغیر ارزش‌های نئولیبرال را تبیین کرده است. از سوی دیگر، آزمون مدل معادلۀ ساختاری پژوهش نشان داد که ابعاد مختلف استفادۀ از اینستاگرام بر گرایش به ارزش‌های نئولیبرال اثرگذار است و آزمون برازش مدل معادلۀ ساختاری پژوهش، حکایت از برازش مطلوب مدل و حمایت داده‌های تجربی از مدل نظری دارد.