مطالعۀ جامعه شناختی عوامل مؤثر بر امید اجتماعی شهروندان شهر ایالم با استفاده از رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری

Abstract

امید اجتماعی از جمله مؤلفههای کلیدی در پایداری انسجام اجتماعی و مشارکت مدنی بهشمار میرود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر امید اجتماعی در شهر ایالم و ارائة مدلی مفهومی برای تبیین آن انجام شد. روش تحقیق توصیفیـ همبستگی بود و دادهها با استفاده از پرسشنامة محققساخته مبتنی بر پنج مؤلفة اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، زیست محیطی و خانوادگی از 259 نفر از شهروندان ایالمی که به صورت در دسترس انتخاب شدند، گردآوری شد. تحلیل دادهها با بهرهگیری از مدل یابی معادالت ساختاری و نرمافزار PLS انجام گرفت. نتایج نشان داد که مدل مفهومی پژوهش از برازش آماری مناسبی برخوردار است )0.04=RMSEA(،) 0.93=GFI و همة متغیرهای مستقل تأثیر مثبت و معناداری بر امید اجتماعی دارند، هرچند شدت این تأثیرها متفاوت است. تحلیل مسیر نشان داد عوامل اجتماعی با بیشترین ضریب اثر (0.28=γ (مهمترین تبیینکننده امید اجتماعی هستند و پس از آن بهترتیب عوامل اقتصادی (0.22=γ(، خانوادگی (0.21=γ(، زیست محیطی (0.19=γ (و سیاسی (0.15=γ (قرار دارند که همگی در سطح 0.001 معنادار بودند. یافتهها بیانگر آن است که امید اجتماعی در جامعة مورد مطالعه بیش از آنکه مبتنی بر اعتماد سیاسی یا نهادهای رسمی باشد، از شبکه های اجتماعی، روابط خانوادگی و تجربه‌های زیسته اقتصادی تغذیه میشود. این نتایج نشان میدهد که امید اجتماعی پدیدهای چندبعدی و برآمده از تعامل عوامل خرد، میانه و کالن است و تضعیف نهادهای رسمی میتواند به انتقال منابع امید به حوزههای غیرنهادی منجر شود؛ ازاینرو بازسازی امید اجتماعی مستلزم سیاست گذاریهای چندالیه در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و نهادی و تقویت سرمایه اجتماعی، عدالت توزیعی و اعتماد عمومی است.