اعتبار سنجی و تحلیل محتوایی حدیث«دَعُونِی وَ الْتَمِسُوا غَیْرِی»

Abstract

یکی از درخشنده‌ترین صفحات تاریخ زندگانی امام علی (ع) جریان بیعت مردم با آن حضرت (ع) پس ازکشته شدن خلیفه سوم است. با اقبال بی سابقۀ مردم برای بیعت با ایشان، این انتظار می رفت که با فراهم آمدن شرایط، امام به دعوت مردم پاسخ مثبت دهد اما برخلاف انتظار، ایشان با گفتن«دَعُونِی وَ الْتَمِسُوا غَیْرِی» از قبول خلافت مسلمانان خودداری وزید. ازاین سخن، در قرون بعدی، برداشت‌های متفاوتی صورت گرفته و منشأ سؤالات و ابهاماتی شده است.معتزله، این جمله را دلیل بر نفی نص برخلافت‌ حضرت علی(ع) پنداشته وبعضی از روشنفکران از این سخن، اصالت رأى مردم وحتی‌جدا -انگاری دین از‌حکومت را استنباط کرده‌اند. شارحان نهج البلاغه معانی شش‌گانه‌ای برای این جمله ذکرکرده‌اند این جستار درصدد است با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی ضمن پاسخ به شبهات، با در نظر‌گرفتن‌جغرافیای سخن و قرائن و شواهد،حکمت خودداری اولیّه امام علی(ع)از پذیرش خلافت را بیان نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، امام در مقام جدل و از باب قاعدۀ الزام، مردم عصر خویش را مورد خطاب قرار داده است یعنی شما مردم که نصب الهی امام را با تشکیل شورای سقیفه انکارکرده‌اید، اکنون نیز بنابر اعتقاد خود کسی را بر‌گزینید که با شما همخوانی داشته باشد.