ارزیابی تاثیر برنامه‌های مدیریت عرضه آب بر بیلان آب‌ با استفاده از مدل های WEAP و MODFLOW

Abstract

رشد جمعیت، گسترش شهرنشینی و توسعه بخش‌های کشاورزی و صنعت باعث افزایش تقاضای آب شیرین شده است. به دلیل تغییرات اقلیمی و افزایش نیاز به آب، بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی خصوصا در مناطق خشک، به شدت رو به فزونی است و این امر، افت سطح ایستابی و کاهش ذخایر آب را به دنبال داشته است. هدف از انجام این پژوهش بررسی اثرات کمی برنامه‌های مدیریت مصرف آب شامل افزایش راندمان آبیاری و تغییر الگوی کشت بر آبخوان دهگلان به عنوان بزرگ‌ترین آبخوان موجود در استان کردستان است. برای این منظور مدل‌سازی سه بعدی جریان آب زیرزمینی با استفاده از مدل MODFLOW و مدل‌سازی آب سطحی با استفاده از مدل WEAP انجام شد و سپس مقادیر تقاضا و تامین تقاضا برای هر یک از مصارف شرب روستایی، شرب شهری، صنعت، کشاورزی و زیست محیطی تعیین گردید و نهایتا نوسانات ماهانه سطح ایستابی آبخوان مورد مطالعه در طول دوره پیش‌بینی تحت سناریوهای مرجع، افزایش راندمان آبیاری و تغییر الگوی کشت زراعی، با اتصال مدل‌های WEAP و MODFLOW برآورد شد. نتایج حاصل از مدل WEAP-MODFLOW، مقدار متوسط سالانه تغییرات حجم مخزن سد سنگ سیاه، در طول دوره پیش‌بینی، در سناریوهای مرجع، افزایش راندمان آبیاری و تغییر الگوی کشت زراعی به ترتیب برابر با 02/20-، 68/10- و 73/11- میلیون متر مکعب بدست آمد. تحت تاثیر توام سناریوهای مدیریتی افزایش راندمان آبیاری و تغییر الگوی کشت زراعی، سالانه به طور متوسط مقدار 63/17 میلیون متر مکعب به حجم آبخوان اضافه خواهد شد. به این ترتیب، با اجرای توام سناریوهای مدیریتی افزایش راندمان آبیاری و تغییر الگوی کشت زراعی، اگر چه بیلان منفی آب زیرزمینی آبخوان مورد مطالعه صفر نخواهد شد، اما مقدار تراز سطح ایستابی در پایان دوره پیش‌بینی به مقدار آن در ابتدای دوره پیش‌بینی نزدیک خواهد شد و اجرای این سناریو مدیریتی می‌تواند باعث احیاء آبخوان شود.