نقش هوش مصنوعی در شکاف دیجیتالی و نابرابری های اجتماعی

Abstract

پژوهش حاضر به مطالعه پیوند میان هوش مصنوعی با شکاف دیجیتالی و نابرابری اجتماعی پرداخته و در این رابطه عمدتا از نظریه سرمایه دیجیتال متعلق به ماسیمو راگندا بهره برده است. جامعه مورد بررسی را 119 نفر از دانشجویان دانشگاه کاشان تشکیل می دهند که به شیوه نمونه گیری خوشه ای انتخاب و در آذرماه 1404 مورد مطالعه قرار گرفته اند. نتایج بدست امده نشان داد در تمامیِ ابعاد سه گانه یعنی میزان دسترسی دانشجویان به هوش مصنوعی، میزان مهارت دانشجویان در استفاده از هوش مصنوعی و میزان بهره وریِ آنها از کار با هوش مصنوعی بالاتر از متوسط و در سطح مطلوبی قرار دارد. همچنین معلوم شد، شکاف دیجیتالی در زمینه "مهارت استفاده" از هوش مصنوعی در بین دانشجویان مجرد و متاهل قابل توجه است و مجردها بطور قابل ملاحظه ای مهارت بیشتری نسبت به متاهلین دارند. اما در زمینه دسترسی به هوش مصنوعی یا میزان بهره وری از کار با هوش مصنوعی در بین گروههای جنسی، سنی، تحصیلی و ... شکاف دیجیتالی مشاهد نشد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نیز نشان داد ابعاد سه گانه هوش مصنوعی تنها با "سرمایه فرهنگی" رابطه معنادار داشته و این رابطه مثبت و هم افزاست هرچند در این میان، رابطۀ بُعد "مهارت" با سرمایه فرهنگی بیشتر از دو بُعد دسترسی و بهره وری بوده است. بقیه انواع سرمایه یعنی سرمایه های اقتصادی و اجتماعی با ابعاد سه گانه هوش مصنوعی رابطه معناداری نشان ندادند.