چکیده مقاله

زمینه و هدف: با توجه به افزایش جمعیت جهان و تمایل روزافزون مردم به سفر گردشگری مذهبی نیز در سال‌های آینده به رشد خود ادامه خواهد دهد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی تأثیرات تکنولوژی هوش مصنوعی بر گردشگری مذهبی در استان کربلا در کشور عراق می‌باشد.
روش­ شناسی: جامعۀ آماری پژوهش، کسب­و­کارهای گردشگری استان کربلا و همچنین متخصصین و صاحب‌نظران مرتبط با هوش مصنوعی و گردشگری بود. برای انتخاب نمونه‌ها در بخش کیفی و گروه نخست جهت تعیین حجم نمونه از معیار اشباع نظری و جهت انتخاب نمونه‌ها از نمونه‌گیری هدفمند به روش گلوله برفی استفاده شد و 17 متخصص و صاحب­نظر مرتبط با هوش مصنوعی و گردشگری مورد مطالعه قرار گرفتند.
یافته ­ها: نتایج نشان داد؛ نظام گردشگری استان کربلا دارای چالش‌های متعددی در راستای توسعۀ به­کارگیری هوش مصنوعی در صنعت گردشگری است. ضعف نظام برنامه­ ریزی و فقدان برنامه و سیاست مشخص در مواجهه با گسترش روزافزون هوش مصنوعی در حوزۀ گردشگری است. همچنین تأثیر هوش مصنوعی بر کسب­و­کارهای گردشگری حتی در بین کسانی که با آن آشنایی هم ندارند نیز مشهود بوده است و تأثیر مثبت هوش مصنوعی بر کارایی و عملکرد کسب­و­کارهای گردشگری و بهبود تجربه مشتریان و گردشگران به­واسطۀ قابلیت‌های هوش مصنوعی، غیر قابل انکار است.
نتیجه­ گیری و پیشنهادات: ضرورت برنامه ­ریزی اصولی در راستای مواجهه با هوش مصنوعی و کاربرد آن در توسعۀ گردشگری توجهات لازم صورت پذیرد تا کسب ­و ­کارهای گردشگری و جوامع میزبان ضمن بهره ­گیری از مزایای بی‌شمار این تکنولوژی، از مضرات و اثرات سوء آن در امان بمانند. همچنین پیشنهادات کاربردی برای توسعۀ گردشگری در استان کربلا با تأکید بر هوش مصنوعی شامل استفاده از هوش مصنوعی برای بهینه‌سازی مدیریت جمعیت زائران، ایجاد تجربه‌های مجازی و واقعیت افزوده (AR) برای بازدیدکنندگان، پشتیبانی و راهنمایی گردشگران با چت‌بات‌های هوش مصنوعی، تحلیل داده‌های گردشگری برای بهبود خدمات، هوشمندسازی سیستم‌های حمل­و­نقل و اقامت، پایداری و توسعۀ گردشگری پایدار با استفاده از هوش مصنوعی می‌باشد.
نوآوری و اصالت: اغلب پژوهش‌های صورت­گرفته در خصوص بررسی و ارزیابی تأثیرات گردشگری هوش مصنوعی بر توسعۀ گردشگری، صرفاً به بررسی توصیفی موضوع پرداخته‌اند و کم­تر پژوهشی با روش‌شناسی علمی به این موضوع پرداخته است. ضمن اینکه در داخل کشور ایران نیز مطالعات بسیار ناچیز بوده و صرفاً چند مقاله به ­صورت ارائه در همایش‌های تخصصی انجام‌شده که بسیار از نظر ساختار علمی و محتوایی ضعیف هستند. بنابراین، این پژوهش را می‌توان در راستای پاسخ­گویی به این خلأ مطالعاتی دانست که در جای خود می‌توان آن را نوآورانه قلمداد نمود.