ارائه ابعاد و مؤلفه های کرامت انسانی با رویکرد فراترکیب

چکیده مقاله

سابقه و هدف: کرامت انسان از مباحث مهم در حوزه انسان‌شناسی است که سبب ایجاد رویکردهای متفاوتی در میان مکاتب مختلف الهی و بشری شده است. در ادیان آسمانی به‌ویژه دین مبین اسلام و بالأخص در کتاب آسمانی مسلمانان و سیره نبوی و ائمه اطهار، مبانی گران‌سنگی از کرامت انسان ارائه شده است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تبیین ابعاد و مولفه­‌های بنیادین «کرامت انسانی» از طریق یک مطالعه فراترکیب نظام‌­مند مطالعات پیشین است. مواد و روش‌ها: روش پژوهش از نوع فراترکیب و جامعه آماری آن، تمام مقالات علمی و پژوهشی منتشرشده در ایران با موضوع کرامت انسانی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا پایان سال ۱۴۰۲می‌باشد. در کل تعداد ۲۸ مقاله پژوهشی که در سامانه جهاد دانشگاهی (SID)، پایگاه نشریات کشور (مگیران) و ایرانداک (irandoc) موجود بوده است، متناسب با موضوع یافت شد. ضریب کاپا ۰/۸۷ به‌دست آمد که در نتیجه پس از بررسی و پالایش‌های متفاوت، ۱۵ مقاله برای بررسی نهایی انتخاب شد. یافته‌ها: ابعاد کرامت انسانی شامل ۶ بعد فردی، اجتماعی، اکتسابی، ذاتی، دینداری و سازمانی می‌­باشد که هر کدام، مولفه‌­های متعددی را در بر می­‌گیرند. این مولفه­‌ها در پاره‌­ای از موارد بر یکدیگر اثرگذار می‌باشند. نتیجه‌گیری: کرامت انسانی، شالوده اصلی زندگی فردی و اجتماعی سالم به شمار می‌رود. این مفهوم با الگویی شش‌بعدی (ذاتی، اکتسابی، فردی، اجتماعی، دینی و سازمانی) نشان می‌دهد که درک و تعالی کرامت انسانی نیازمند رویکردی جامع و چندجانبه است. هر یک از این ابعاد نه‌تنها به صورت مستقل، بلکه در ارتباط و تأثیر متقابل با سایر ابعاد، ساختار پیچیده و پویای کرامت را رقم می‌زنند.