آینده‌نگری توسعه اکوتوریسم بخش امامزاده شهرستان نطنز با تأکید بر عوامل پیشران و عدم قطعیت‌ها

چکیده مقاله

هدف: توسعه اکوتوریسم در مناطق طبیعی و روستایی، به‌رغم برخورداری از ظرفیت‌های بالای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، پدیده‌ای پیچیده و چندوجهی است که تحت تأثیر عوامل پیشران متعدد و عدم‌قطعیت‌های گوناگون قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف آینده‌نگری توسعه اکوتوریسم در بخش امامزاده بادرود از توابع شهرستان نطنز، با تأکید بر عوامل پیشران و عدم قطعیت‌ها انجام شد. روش و داده: این مطالعه با روش آمیخته اکتشافی و با بهره‌گیری از ابزارهای آینده‌نگاری (دلفی، تحلیل ساختاری MicMac و سناریونگاری) و اعتبارسنجی کمی (۳۸۵ پرسشنامه از گردشگران و فعالان گردشگری) اجرا شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد؛ «تشدید بحران آب و کاهش شدید منابع آب زیرزمینی» و «کمبود شدید زیرساخت اقامتی استاندارد» به ‌ترتیب مهم‌ترین تهدید و ضعف و «تنوع مطلوب جاذبه‌ها در شعاع کمتر از ۵۰ کیلومتر» و «گرایش رو به‌ رشد جامعه ایرانی به اکوتوریسم و بوم‌گردی» قوت و فرصت اصلی منطقه مورد مطالعه را تشکیل می‌دهند. نتیجه‌گیری: در نهایت، چهار سناریو برای ترسیم آینده منطقه به شرح ذیل ترسیم گردید که محتمل‌ترین آن‌ها «تداوم وضعیت موجود» بوده است. سناریوی اول؛ سناریوی آرمانی: سیاست‌های کلان حمایت‌گر، هماهنگ و پایدار همراه با بحران اقلیمی کاملاً کنترل ‌شده و مدیریت‌پذیر- سناریوی دوم؛ سناریوی تاب‌آوری: سیاست‌های کلان حمایت‌گر، هماهنگ و پایدار به همراه بحران اقلیمی شدید و ادامه‌دار- سناریوی سوم؛ سناریوی فروپاشی: سیاست‌های کلان بی‌ثبات، محدودکننده و پرنوسان به همراه بحران اقلیمی شدید و ادامه‌دار- سناریوی چهارم: سناریوی تداوم وضعیت موجود: سیاست‌های کلان بی‌ثبات، محدودکننده و پر نوسان با بحران اقلیمی نسبتاً کنترل‌ شده و مدیریت‌پذیر. نوآوری، کاربرد نتایج: نتایج این تحقیق می‌تواند به‌عنوان یک نقشه راه استراتژیک برای مدیران گردشگری و سیاست‌گذاران منطقه، جهت تدوین برنامه‌های توسعه پایدار، مدیریت بحران‌های اقلیمی (آب) و بهبود زیرساخت‌های اقامتی در راستای کاهش ریسک‌های سناریوی «تداوم وضعیت موجود»، مورد استفاده قرار گیرد.