عوامل و موانع همدلی در خانواده از منظر امیرالمومنین (ع)

     خانواده، به‌مثابه نخستین و مؤثرترین نهاد اجتماعی، گهوارۀ شکل‌گیری شخصیت فردی و بستر اصلی تأمین سلامت روانی و اجتماعی است. استحکام این کانون مقدس، مرهون پیوندهای عمیق عاطفی، ارتباطات سازنده و درک متقابل اعضای آن است. در این میان، "همدلی" به عنوان ظرفیت شناخت، درک و سهیم شدن در حالات درونی، افکار و احساسات دیگری، نقش حیاتی و بی‌بدیلی در ایجاد و تداوم این پیوندهای عمیق ایفا می‌کند و منجر به ارتقاء مهارت‌های ارتباطی، تعادل هیجانی و حل مؤثر تعارضات می‌گردد.

     پژوهش حاضر با تأکید بر اهمیت خانواده به عنوان کوچکترین واحد جامعه و نقش محوری همدلی در پایداری آن، بر آن است تا با رویکردی تحلیلی-توصیفی و بهره‌گیری از منابع اصیل اسلامی، "عوامل و موانع همدلی در خانواده" را از منظر امیرالمؤمنینG تبیین نماید. در این راستا، با کنکاش در کلام و سیره آن امام همام، تلاش شده تا با استخراج و دسته‌بندی علمی این عوامل و موانع، به سه دستۀ شناختی، عاطفی و رفتاری، به فهمی ساختاریافته از این پدیده دست یابیم. عواملی چون ایمان به خداوند و رسالت پیامبر[، شناخت ارزش‌های ذاتی انسان، توجه به مشترکات و مختصات، حفظ کرامت و جایگاه اعضای خانواده، رفق و مدارا، امید بخشی هدفمند و اعتدال و میانه‌روی در ایجاد همدلی در خانواده مؤثر بوده و نیز مواردی چون سوگیری‌های شناختی، مقایسه کردن، بدبینی، زیاده‌روی در سرزنش کردن، اجبار و تحمیل و خشم و غضب موانعی بر سر راه همدلی در خانواده می‌باشند. امید است یافته‌های این پایان‌نامه، نقش کوچکی در ارائه راهکارهای عملی برای تقویت بنیان‌های همدلی در خانواده‌های امروز، با الهام از آموزه‌های علوی، ایفا نماید و راهی روشن فراروی خانواده‌ها، مشاوران و مربیان گشاید.

واژگا