پولی‌شدن آموزش و بازتولید بی‌عدالتی آموزشی : روایت معلمان شهر تبریز

چکیده مقاله

تحقیق حاضر به دنبال واکاوی روایتهای معلمان درباره بازتولید بی عدالتی آموزشی در بستر پولی شدن آموزش است. عدالت آموزشی در دسترسی برابر به امکانات و فرصت های یادگیری معنا می یابد؛ امری که در وضعیت کنونی نظام آموزشی ایران به یکی از چالش های اساسی بدل شده است. این پژوهش با تکیه بر نظریه های بوردیو، ایلیچ و کلمن، به بررسی نابرابری آموزشی پرداخته و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون روایی و انجام مصاحبه عمیق با ۳۰ نفر از معلمان انواع مدارس شهر تبریز چگونگی بازتولید بی عدالتی آموزشی را در این شهر تحلیل کرده است. یافته ها نشان داد که فرایند پولی شدن آموزش به طور معناداری به بازتولید نابرابری در مدارس منجر شده است. مضمون اصلی پژوهش بیان می کند آموزش که باید وسیله تحرک اجتماعی تغییر مثبت و دسترسی برابر به فرصت ها و امکانات باشد بیش از پیش به سمت پولی شدن سوق یافته است. تمایز اجتماعی و فرهنگی گرایش به مدارس پولی و غیر دولتی نابرابری در دسترسی به آموزش با کیفیت و فقر خانواده ها و پیامدهای آموزشی آن چهار مضمون کلیدی مرتبط با پولی شدن آموزش اند. همچنین نتایج نشان داد که در شرایط پولی شدن آموزش عواملی همچون سلطه فضای مجازی بر فرایند یاددهی یادگیری و عدم دسترسی برابر دانش آموزان به آن کم رنگ شدن نقش تربیتی مدارس و کاهش کارکردهای آموزشی و فقر خانواده های ساکن در مناطق کم برخوردار، بستر بازتولید بی عدالتی آموزشی را فراهم ساخته است. در نهایت این یافته ها بر ضرورت سیاست گذاری در سطوح مختلف برای کاهش نابرابری های آموزشی تأکید می کنند.