مطالعه کیفی عوامل موثر بر شکاف نسلی در میان نوجوانان و والدین شهر تهران (با استفاده از روش نظریه زمینه ای) ارائه یک مدل پارادایمی

چکیده مقاله

تعارض‌ و چالش‌های بین‌نسلی یکی از مهمترین نگرانی‌ها، دغدغه‌ها و مشکلات خانواده‌های امروزی هست. بنابراین هدف مطالعه حاضر، تحلیل عوامل،راهبردها و پیامدهای ناشی از این پدیده در خانواد‌های شهر تهران می‌باشد.روش تحقیق کیفی از نوع نظریه زمینه‌ای میباشد که با مشارکت 40 نفر از نوجوانان و والدین شهر تهران انتخاب شده‌اند.داده‌ها براساس نمونه‌گیری‌نظری و به شیوه مصاحبه عمیقِ نیمه‌ساختارمند گردآوری شده‌اند. با بازبینی و تحلیل‌داده‌ها،مقوله‌محوری پژوهش«تعارض، اختلاف و چالش‌های بین‌نسلی» انتخاب شد.شرایط و عوامل علیِ شامل«فرسایش سرمایه‌اجتماعی خانواده»،«پلورال‌شدن سبک‌زندگی نوجوانان»،«بازاری‌شدن مناسبات بین والدین و فرزندان»،«شرایط نامساعد معیشتی و عدم فرصت مناسب والدگری برای گفت‌و‌گو با فرزندان»،«فردگرایی رو به تزاید نسل نوجوان»،« تفاوت دایره واژگانی والدین و نوجوانان»می‌باشند. عوامل زمینه‌ای شامل« مقایسه‌کردن بیش از حد فرزندان خود با دوستان، آشنایان»،«بی‌توجهی والدین به خواسته‌ها، امیال و آرزوهای فرزندان»،«گسترش تکنولوژی‌های اطلاعاتی و ارتباطی» می‌باشند. از عوامل مداخله‌گر می‌توان به«کارناوالی‌شدن ارزش‌ها»،«هویت‌سیال نسل نوجوان»،«چرخه‌های خشونت و پرخاشگری در خانواده»،«توانایی بالایِ نوجوانان در بیان احساسات روان به همدیگر» اشاره کرد.راهبردهای اساسی شامل«عدم‌تطبیق‌پذیری والدین در تبعیت از سبک‌زندگی فرزندان در عصر تکنولوژی و مقاومت سرسختانه به جای انطباق و پذیرش شرایط جدید»می‌باشند. در نهایت راهبردهای مذکور،پیامدهایی چون«گسست‌عاطفی»، «واپس‌ماندگی‌فرهنگی»،«از بین‌رفتن حرمت،قداست و جایگاه خانواده و شکل‌گیری نهادهای موازی و سایه» و«کاهش رشد و بهره‌وری‌اقتصادی جامعه»را در پی دارد.