تغییر ضرایب ذخیره و قابلیت انتقال آبخوان دشت الشتر به علت خشکسالی و افزایش بهره برداری منابع آب زیرزمینی

Abstract

خشکسالی و افزایش بهره برداری منابع آب زیرزمینی از عوامل کنترل کنندۀ خصوصیات آبخوان هستند. نقش این عوامل زماانی مشخص می شود که عملکرد آبخوان از لحاظ ضرایب هیدرودینامیکی در دوره های مختلف مطالعاه شاود. ازآنجاکاه مادیری تخصیص و بهره برداری در بیشتر آبخوان ها بر مبنای نتایج آزمایشات پمپاژ در گذشته اس ، نمی توان انتظار مادیری بهیناه را داش . بدین منظور در این مطالعه، ابتدا وضعی و وقوع دوره های خشکساالی آب زیرزمینای در دشا الشاتر باا اسات اده از شاخص SGI بررسی شد، سپس دو دوره خشکسالی در اواخر دهۀ 1331 و اواخار دها ۀ 1331 کاه وضاعی شادید و خیلای شدید داشتند، به عنوان تنش های وارده به سیستم آبخوان انتخاب شدند. در این دوره ها از نتاایج آزماون هاای پمپااژ هااه هاای بهره برداری که تقریباً شرایط هاه های کامل را داشتند، برای تعیین ضرایب هیدرودینامیکی آبخوان است اده شد. برآورد ضارایب هیدرودینامیکی آبخوان در هاه های بهره برداری با است اده مدل تحلیلی مانچ کاه خطاهاای ناشای از زهکشای لحظاه ای، عاد تراکم پذیری آبخوان آزاد و ذخیرۀ هاه را در نظر می گیرد، انجا شد. ضرایب حاصل باا نتاایج آزماون هاای پمپااژ و مطالعاات ژئوالکتریک )در ابتدای دورۀ مطالعاتی( مقایسه شد. نتایج نشان داد که مقادیر ضرایب هیدرودینامیکی آبخاوان در هار دو دوره خشکسالی نسب به دورۀ پایه کاهش داشتند. درخصوص قابلی انتقال آبخوان بیشترین مقدار آن حدود 111 تا 321 مترمرباع در روز در اواخر دهۀ 31 و در مکان های مختلف دش ات اق افتاده که نشان دهندۀ کااهش ضاخام بخاش اشاباع و کااهش ن وذپذیری آبخوان در اثر خشکسالی و افزایش بهره برداری منابع آب زیرزمینی اس . همچنین در ایان دوره، بیشاترین کااهش مقدار ضریب ذخیره بین 3 تا 11 درصد نسب به سال های اولیه بوده اس . برای هر دو پارامتر مورد بررسی )ضریب ذخیاره و قابلی انتقال(، نتایج مقایسۀ میانگین با است اده از آزمون آماری t در سطح اطمینان 59 درصد نشان داد که اختلاف معنای داری بین مقادیر هر متغیر در دوره های تنش نسب به دورۀ پایه وجود دارد. به طور کلی باا افازایش شادت خشکساالی و برداشا بی رویۀ منابع آب زیرزمینی، بخش های مختلف دش ضرایب هیدرودینامیکی کمتر را در سطوح بیشتری تجربه کرده اند.