تطبیق ساختار روایی رمان «وحدها شجرة الرّمان» سنان انطون با نظریه‌ی روایت شناسی گریماس

Abstract

داستان، بسانِ آینه‌ای، تحولات روحی انسان­ها را در خود بازتاب می‌دهد و به همین دلیل از دیرباز مورد توجه بشر بوده است. بررسی روایت و داستان نیز سابقه‌ا‌‌ی دیرینه دارد و به پژوهش­های ارسطو بازمی‌گردد. در دوره معاصر ، گریماس، نشانه­شناس لیتوانیایی از دریچه‌ای دیگر به بررسی روایت و داستان می­پردازد. هدف او از بررسی داستان، رسیدن به یک طرح کلی است که تمام روایت­ها از آن پیروی می‌کنند. گریماس همه‌ی روایت­ها را تابع یکی از این دو ساختار می­داند: 1-قرارداد (ممنوعیت) _نقض_مجازات 2- بی­نظمی یا عدم وجود قرارداد_نظم یا وجود قرارداد. بر مبنای الگوی گریماس در تمامی روایت­ها شش عنصر روایی وجود دارد که عبارتند از: فاعل، هدف، گیرنده،  فرستنده ،یاریگر، بازدارنده. باور او این است که در همه‌ی داستان­ها گزاره­های روایی که شامل وصفی، وجهی و متعدی است و  همچنین زنجیره‌های روایی قابل مشاهده است. بر این ­اساس، پژوهش حاضر می­کوشد با اتخاذ رویکرد توصیفی _ تحلیلی و بر پایه‌ی نظریه‌ی روایت­شناسی گریماس رمان «وحدها شجرة الرّمان» سنان انطون را مورد ارزیابی قرار دهد. بررسی نشان از آن دارد که این رمان، بن­مایه اجتماعی_سیاسی دارد و از ساختار قرارداد _ نقض_مجازات پیروی می‌کند. همچنین شش عنصر روایی، گزاره‌ها و زنجیره­های روایی نظریه‌ی گریماس در این رمان مشاهده می‌شود.