تحلیل تطبیقی مفهوم آرمان‌شهر از دیدگاه فیلسوفان غربی، شرقی و شهرسازان

چکیده مقاله

یکی از آرزوهای دیرینه بشر از بدو خلقت تا به امروز نوعی از زیستن بوده است که در آن انسان به همه خواسته‌ها و نیازهای خود جامه عمل بپوشاند. اندیشه آرمان‌شهر، اتوپیا و مدینه فاضله همان جامعه‌ای است که سعادت راستین و کمال مطلق انسان را شکوفا می‌سازد. هدف پژوهش حاضر تحلیل تطبیقی مفهوم آرمان‌شهر از دیدگاه شهرسازان و فیلسوفان شرقی و غربی می‌باشد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و از نوع مقایسه‌ای است. نتایج پژوهش نشان داد با وجود اشتراکات فراوان در آرمان‌شهر اسلامی و غربی اما باید گفت اتوپیای غربی بیشتر بعُد مادی – زمینی، تسلط بر طبیعت و غرایز زندگی انسان را مد نظر قرار داده است و باید بر اساس شرایط و محدودیت‌های دوران خود باید مورد بررسی قرار گیرد؛ ولی مدینه فاضله شرقی همواره بعُد توحیدی- عبادی جامعه را محور خود قرار داده است و بنیانش را بر سعادت و کمال متعالی انسان طراحی کرده است. همچنین در این پژوهش مشخص گردید که آرمان‌شهرها از نظر شهرسازان و معماران معاصر بیشتر نگرشی انسان ستیز مدرنیستی و ماشین محور دارد و از سطوح معنایی و خِرد بشری تهی است و در بسیاری از موارد با حجم‌ها و هندسه بی‌هویت خود انسان را حاکم بر جهان می‌دانند.