بررسی پایداری نظام فضایی شهری از منظر شاخص های شهر سالم ( مورد پژوهی : شهر خانقین)

چکیده:

پژوهش حاضر با هدف بررسی پایداری نظام فضایی شهری از منظر شاخص‌های شهر سالم در شهر خانقین انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی بوده و با رویکرد کمی انجام گرفته است. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها در این پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر شاخص‌های استاندارد شهر سالم بوده است که پس از طراحی اولیه، روایی آن با نظر خبرگان تأیید و پایایی آن نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ مورد سنجش قرار گرفت که نتایج حاصل، نشان‌دهنده پایایی مناسب و قابل قبول ابزار پژوهش بود. جامعه آماری پژوهش شامل شهروندان شهر خانقین بوده و شاخص‌های مورد بررسی در قالب پنج بُعد اصلی شهر سالم شامل سلامت، بهداشت عمومی و محیط زیست، آسایش، امنیت و زیبایی مورد سنجش قرار گرفته‌اند. برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی شامل میانگین، فراوانی و درصد برای توصیف وضعیت متغیرها استفاده شد. همچنین برای آزمون فرضیات پژوهش، از آزمون T تک‌نمونه‌ای با مقدار معیار ۳ (سطح متوسط) استفاده گردید تا وضعیت هر یک از شاخص‌ها نسبت به حد مطلوب ارزیابی شود. علاوه بر آن، برای بررسی روابط بین ابعاد مختلف شهر سالم، از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان می دهد، میانگین شاخص‌های سلامت، بهداشت عمومی و محیط زیست، آسایش، امنیت و زیبایی همگی پایین‌تر از مقدار معیار (۳) قرار دارند. به‌طوری‌که میانگین شاخص سلامت برابر با ۲٫۶۳۰۲، شاخص بهداشت عمومی و محیط زیست برابر با ۲٫۶۶۰۵، شاخص آسایش برابر با 2٫6135، شاخص امنیت برابر با ۲٫612و شاخص زیبایی برابر با ۲٫652 به دست آمد. نتایج آزمون T تک‌نمونه‌ای نیز نشان داد که در تمامی شاخص‌ها مقدار آماره T منفی و سطح معناداری برابر با ۰٫۰۰۰ (کمتر از ۰٫۰۵) است؛ بنابراین، میانگین تمامی شاخص‌ها به‌طور معناداری کمتر از مقدار معیار بوده و وضعیت آن‌ها در سطح نامطلوب ارزیابی می‌شود. در مجموع، نتایج این پژوهش بیانگر آن است که وضعیت پایداری نظام فضایی شهری در شهر خانقین از منظر شاخص‌های شهر سالم پایین‌تر از سطح مطلوب قرار دارد و تمامی شاخص‌های مورد بررسی نیازمند بهبود هستند. ازاین‌رو، دستیابی به وضعیت مطلوب شهر سالم مستلزم برنامه‌ریزی جامع، یکپارچه و چندبعدی در حوزه‌های مختلف مدیریت شهری است.