بررسی و تحلیل چالش های پایداری فضای شهری در الحله

چکیده:

پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل وضعیت پایداری فضای شهری در شهر حله و تبیین چالش‌های موجود در ابعاد چهارگانه اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی، کالبدی و زیست‌محیطی انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی است و تلاش دارد تصویری جامع از وضعیت پایداری شهری در سطح ادراک شهروندان ارائه دهد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه شهروندان شهر حله است. حجم نمونه برابر با ۴۰۰ نفر بوده که داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه گردآوری شده است. روایی ابزار تحقیق توسط تعدادی از اساتید متخصص دانشگاهی مورد تأیید قرار گرفته و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شده است که نشان‌دهنده همسانی درونی مناسب گویه‌ها می‌باشد. داده‌های گردآوری‌شده با بهره‌گیری از آمار توصیفی، آزمون تی تک‌نمونه‌ای در سطح گویه‌ها، آزمون تی تک‌نمونه‌ای ادغام‌شده (کلی) و آزمون همبستگی پیرسون بین ابعاد مورد تحلیل قرار گرفت. در بخش توصیفی، نتایج نشان داد که میانگین کلیه ابعاد پایداری شهری کمتر از مقدار معیار (۳) بوده و در سطحی پایین‌تر از حد متوسط قرار دارند. در میان ابعاد مورد بررسی، بعد کالبدی با میانگین ۲٫۲۷۵ نامطلوب‌ترین وضعیت را داشته و پس از آن به ترتیب ابعاد اجتماعی–فرهنگی با میانگین ۲٫۳۲۳، اقتصادی با میانگین ۲٫۳۸۳ و زیست‌محیطی با میانگین ۲٫۴۱۰ قرار گرفته‌اند. نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای در سطح گویه‌ها نشان داد که تمامی شاخص‌های مورد بررسی در هر چهار بعد دارای مقادیر t منفی و سطح معناداری کمتر از ۰٫۰۵ هستند (p =0.000)، که بیانگر وجود تفاوت معنادار میان وضعیت موجود و وضعیت مطلوب است. همچنین نتایج آزمون تی ادغام‌شده نیز تأیید کرد که میانگین کل هر چهار بعد به‌طور معناداری کمتر از مقدار معیار بوده و در وضعیت نامطلوب قرار دارند؛ به‌طوری‌که مقدار t برای بعد اقتصادی ۱۱٫۲۲۶-، بعد اجتماعی–فرهنگی ۱۲٫۸۲۷-، بعد کالبدی ۱۴٫۴۴۸- و بعد زیست‌محیطی ۱۱٫۱۸۲- به دست آمده است.از سوی دیگر، نتایج آزمون همبستگی نشان داد که بین ابعاد مختلف پایداری شهری روابط مثبت و معنادار و نسبتاً قوی وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که ضریب همبستگی بین بعد اقتصادی و اجتماعی–فرهنگی ۰٫۸۰۷، اقتصادی و کالبدی ۰٫۷۹۲، اقتصادی و زیست‌محیطی ۰٫۷۱۰ و سایر روابط نیز در بازه ۰٫۶۹۷ تا ۰٫۷۶۹ قرار دارد. این نتایج بیانگر آن است که ابعاد پایداری شهری دارای ماهیت سیستمی و به‌هم‌پیوسته بوده و تغییر در هر بعد می‌تواند سایر ابعاد را تحت تأثیر قرار دهد. در مجموع، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وضعیت پایداری فضای شهری در شهر حله در هر چهار بعد مورد بررسی در سطح نامطلوب قرار دارد و نیازمند مداخلات اساسی و برنامه‌ریزی جامع است. بهبود این وضعیت مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه در سیاست‌گذاری شهری و تمرکز هم‌زمان بر ارتقای ابعاد اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی، کالبدی و زیست‌محیطی می‌باشد تا زمینه دستیابی به توسعه پایدار شهری در این شهر فراهم گردد.