چالش های گنجاندن سواد محیط زیستی در برنامه های درسی آموزش عالی

Abstract

با توجه به اهمیت حیاتی معضل محیط زیست و ضرورت نگاه فرهنگی و آموزشی نسبت بدان، این پژوهش در صدد واکاوی چالش‌ها و مشکلات گنجاندن سواد‌ محیط زیستی در برنامه¬های درسی دانشگاهی بود. پژوهش در حوزه سواد محیط زیستی انجام گرفته و از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ روش،کیفی از نوع تحلیل مضمون و مبتنی بر وارسی تجارب اندیشیده تعدادی از کارشناسان و صاحبنظران¬ دانشگاهی حوزه‌ محیط زیست استان اصفهان بود. با استفاده از روش نمونه¬گیری هدفمند، دیدگاه‌ها و تجارب ۲۲ نفر منابع اطلاع¬رسان تحقیق در این زمینه جمع¬آوری و مورد کاوش قرار گرفت. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پژوهش نیز مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته بود که با عنایت به اصل اشباع نظری انجام گرفت. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصل از تحقیق و سازماندهی آنها از روش هفت مرحله¬ای کلایزی استفاده شد. مجموعاً یافته‌های تحقیق نشان داد که ارتقای سواد محیط زیستی در نظام آموزش عالی کشور با دو معضل اساسی یعنی چالش¬های ساختاری و مسائل اجرایی مواجه است. چالش¬های ساختاری یا بنیادی مواردی همچون فقدان سیاستگذاری اصولی و دقیق محیط زیستی آموزش عالی، عدم وجود محتوای آموزشی و تجارب یادگیری مناسب در دانشگاه، فقدان فرهنگ نهادینه شده در حوزه محیط زیست و بی‌توجهی به سواد محیط زیستی در دوران ابتدایی را در بر می¬گیرد. در مقابل، مشکلات اجرایی این حوزه هم شامل مواردی مثل کمبود استادان و نیروی انسانی متخصص سواد محیط زیستی در دانشگاه، بی¬تفاوتی و عدم وجود دغدغه¬های محیط زیستی، تئوری¬زدگی افراطی آموزش¬ها و عدم وجود قوانین و یا چهارچوب¬های قانونی جدی است. بدیهی است مقابله اثربخش با چالش¬های یاد شده مستلزم سیاستگذاری و برنامه¬ریزی دقیق نهاد دانشگاه در حوزه آموزش محیط زیست و بر مبنای آن، اقدامات علمی در این حوزه می¬باشد.