واکاوی خوانش شاعران معاصر فلسطین از اسطوره یونانی ایکاروس

Abstract

میراث کهن یونانی و بویژه اسطوره­های آن سرزمین، حضوری فعال در شعر معاصر فلسطین دارد و یکی از عناصر مهم آن شعر به حساب می­آید. اسطوره ایکار یا ایکاروس یکی از اسطوره­های مهمی است که توجه شاعران فلسطین را به خود جلب کرده است؛ این اسطوره به علت داشتن مجموعه­ای از مفاهیمی متناقض در خود از جمله اسارت به دست دشمن، شوق پرواز، تلاش برای گذر از شرایط نامطلوب، عروج­گرایی، میل به جاودانگی از یک طرف، و خودشیفتگی، اعتماد به نفس کاذب، بی­توجهی به پندهای پیر دانا و سقوط و شکست از طرف دیگر، این زمینه را برای شاعران یادشده فراهم نمود تا با توجه به شرایط سیاسی- اجتماعی حاکم بر فلسطین، با نگاهی نو به الهام­گیری از آن تجربه کهن و ترسیم خواسته­ها و تجربه­های شخصی و غیر شخصی خود بپردازند و با تعبیری هنرمندانه­تر، مفاهیم ذهنی خویش را به مخاطبان انتقال دهند. در پرتو حضور پررنگ اسطوره ایکاروس در شعر معاصر فلسطین و نقش مهم آن شخصیت اسطوره­ای در انتقال برخی از مفاهیم، پژوهش حاضر می­کوشد با روش توصیفی- تحلیلی، از خوانش شاعران معاصر فلسطین نسبت به اسطوره ایکاروس پرده بردارد. شاعرانی که در شش سروده از اسطوره یادشده الهام گرفتند عبارتند از عزالدین مناصره، سمیح القاسم و جبرا ابراهیم جبرا. بررسی نشان از آن دارد که  ایکاروس فلسطینی، مبارزیست میهن­خواه که همچنان برای تحقق اهداف و رویاهای خود در تلاش است اما نصیبش چیزی جز شکست، تبعید و رنجوری نیست. دیگر اینکه شاعران مورد مطالعه، شخصیت اسطوره­ای ایکاروس را بیشتر در فضای تیره و دراماتیک دخالت داده­اند و عمدتاً آن شخصیت عهده­دار تجربه­های تلخ سیاسی و اجتماعی است.