تحلیل کاربردشناختی گفتمان حقوقی امام علی (ع) با تکیه بر تلویح گفتار

چکیده مقاله

کاربردشناسی یکی از ابزارهای مهم در زبانشناسی به طور عام و به ویژه در زبانشناسی حقوقی است که به بررسی
معانی پار ه گفتها در بافت و کشف مقاصد گوینده یا نویسنده م یپردازد. یکی از مباحث کلیدی در کاربردشناسی،
مطرح شد؛ با این باور که که انسانها در گفتگو از مبنایی منطقی با » پل گرایس « است که توسط » تلویح « مسأله
پیروی م یکنند که نقض آن موجب پیدایش معنایی تلویحی در گفتار م یشود. گفتمان حقوقی » اصل همکاری « عنوان
امام علی )ع( با بهرهگیری از اسلو بهای زبانی و بلاغی، بستری غنی برای تحلیل تلویحات گفتاری فراهم میآورد.
این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و براساس نظریه گرایس، موارد نقض اصل همکاری در گفتمان حقوقی امام
علی )ع( را بررسی و معانی تلویحی نهفته در آن را آشکار م یساز د تا از این طریق به درکی جامع از این پارهگفتها
دست یابد. نتایج پژوهش نشان میدهد که امام با استفاده از شگردهای مختلف ، اصل همکاری را نقض کرد هاند. این
تخطیها موجب ایجاد تلویحا ت گفتاری شده که در انتقال پیا مهای بنیادین ، نقش اساسی ایفا م یکنند. این تلویحات
نشان میدهند که دال مرکزی در این گفتمان، عدالت است که بهعنوان مفهومی محوری، بر تمامی ابعاد آن سایه
گسترده است. در کنار آن، دا لهای شناور مانند حکومت مسئولانه و واق عگرایی، ابعاد مختلف عدالت را برجسته ساخته
و بهعنوان عناصری مکمل نق شآفرینی میکنند. ه مچنین گفتمان حقوقی امام علی )ع(، در مقایسه با گفتما نهای
معاصر خود با ایجاد معانی ضمنی هدفمند، نهتنها تمایز و برتری خود را اثبات کرده، بلکه به بسط فراگفتمان اسلامی
در حوزه حقوق منجر شده است.