کاربست پیش‌انگاری در گفتگوی حضرت موسی(ع) و فرعون بر اساس الگوی جورج یول

چکیده مقاله

ارتباطات کلامی که قدمتی به درازای عمر بشر دارد در آموزه‌های پیامبران الهی محل توجه بوده است و آنان در فرایند متقاعدسازی جبهه مقابل و اثبات حقانیت خویش کوشیدند از این پتانسیل بهره ببرند. در متون قرآنی، گفتگوی بین حضرت موسی(ع) و فرعون، نمود گفتگوی بین دو اندیشه، دو آیین و دو نوع جهان‌بینی متقابل است و جا دارد از منظر کاربردشناسی زبان گفتگوهای یادشده مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. یکی از ابعاد واکاوی این گفتگو، بررسی کلام هریک از طرفین از منظر مقوله‌ «پیش‌انگاری» است؛ دانش مشترک غیرزبانی یا پیش‌انگاری، یکی از عناصر مطرح در حوزه‌ی کاربردشناسی زبان به شمار می‌رود که برای شکل‌گیری هر ارتباط مؤثری وجود آن ضرورت دارد. نظریه‌پردازان مختلفی به شناسایی محرک‌های پیش‌انگاری پرداخته‌اند که یکی از مهم‌ترین آنان، جورج یول است. در پرتو اهمیت و جایگاه این نظریه در تحلیل گفتمان، و نظر به اینکه نظریه پیش­انگاری یول، یکی از قابل تطبیق­ترین نظریه­ها بر روی عنصر گفتگوست، این پژوهش با استفاده از نظریه یادشده با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر داده­های آماری، به تحلیل تکنیک پیش‌انگاری در گفتگوی حضرت موسی و فرعون می‌پردازد؛ بدین شکل که در گام نخست نظریه مورد نظر تشریح می­شود، و در گام بعدی بخشی از آیات سوره‌های (اعراف، شعراء، طه و غافر) که حاوی گفتگوی حضرت موسی(ع) و فرعون هست، از زاویه یادشده مورد بررسی و تحلیل قرار می­گیرد.