| Authors | رضا روحانی,سمیه جباری,علیرضا فولادی |
|---|
| Journal | نثرپژوهی ادب فارسی |
|---|
| IF | ثبت نشده |
|---|
| Paper Type | Full Paper |
|---|
| Published At | date-error |
|---|
| Journal Grade | Scientific - research |
|---|
| Journal Type | Electronic |
|---|
| Journal Country | Iran, Islamic Republic Of |
|---|
| Journal Index | ISC |
|---|
| Keywords | حی‌بن‌یقظان, ابن‌طفیل, رمزگان فرهنگی, رولان بارت. |
|---|
Abstract
چکیده
روایت فلسفی-عرفانی «حی‌بن‌یقظان» ابن‌طفیل، سرشار از ارجاعات به علوم، باورهای دینی، آموزه‌های عرفانی، رسوم اجتماعی و اصطلاحات فلسفی است که ذیل رمزگان فرهنگی قرار میگیرند و این مقاله با تمرکز بر این رمزگان، به تحلیل کارکرد نظام‌مند این ارجاعات می‌پردازد. رمزگان فرهنگی در روایت حی، پربسامدترین است و در ایجاد معنا و باورپذیری ماجراها و پیشبرد سلوک حی، نقش دارد. با روش تحلیل محتوای کیفی و استناد به داده‌های مستخرج از متن، رمزگان‌های فرهنگی در پنج گروه موضوعی دسته‌بندی و نقش آن‌ها در چهار کارکرد کلان باورپذیری، تأویل‌پذیری، پیوند سه‌گانه و تعلیم غیرمستقیم تبیین می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که ابن‌طفیل با بومی‌سازی مفاهیم انتزاعی در قالب داستان، روایت را بهسوی ویژگیهای متن نوشتاری و تأویل‌پذیری سوق داده است و رمزگان فرهنگی، صرفاً ارجاعاتی پراکنده نیست، بلکه میتوان این رمزگان را از سویی در بازنمایی و سازماندهی سیر شناختی حی (غریزه، طلب، معرفت، حیرت، عشق و شهود، استغناء، مراقبت و ذکر، تسلیم و توکل، ریاضت و تشبهجویی و سماع، توحید، شوق، فنا و بازگشت) درون چهار مرحلۀ اصلی (از تولد تا شکوفایی عقل تجربی، از شناخت طبیعت تا شناخت ماوراء، از عقل جزوی به عقل شهودی، از انزوا تا تعامل اجتماعی) مؤثر دانست و از سوی دیگر آن را ابزاری برای انتقال منظور اصلی حکمت مشرقی (تلفیق عقل و عشق) بهحساب آورد.
