«نقش تعالیم دینی در باب 'آیین دوست¬گرفتن' قابوسنامه»

چکیده مقاله

ازآنجاکه آثار ادبی هر سخنوری از اندیشه¬ها و احساسات وی که تحت تأثیر عوامل سیاسی، اجتماعی، دینی، فرهنگی و حتی اقتصادی روزگار اوست، شکل می¬گیرد؛ بنابراین با مطالعۀ هر اثری به¬راحتی می¬توان به اعتقادات و جهان¬بینی آفرینندۀ آن پی-برد که در این میان آثار تعلیمی- اخلاقی به¬ویژه آثاری که در قالب اندرزنامه¬ها نگاشته¬شده¬اند، بیش از دیگر آثار تحت تأثیر مستقیم این عوامل هستند. یکی از کهن¬ترین و ارزشمندترین اندرزنامه¬های فارسی، «قابوسنامه» یا به تعبیر دقیق¬تر« نصیحت-نامه» اثر عنصرالمعالی قابوس بن وشمگیر زیاری است که در قرن پنجم برای نصیحت فرزندش گیلانشاه نوشته¬شده و در این کتاب تقریبا نزدیک به تمام تعلیمات اخلاقی و اجتماعی لازم برای زندگی، در ضمن 44 باب تبیین شده است. باب بیست-وهشتم این کتاب با عنوان «درآیین دوست¬گرفتن» یکی از ابواب کوتاه؛ اما درعین¬حال ارزشمند این اثر است که نگارنده می-کوشد با تبیین موضوعات مورد توجه نویسنده در این باب و انطباق آن¬ها با آیات قران و احادیث معصومین(ع) و ذکر بعضی از آنها به عنوان شاهد، مشخص کند عنصرالمعالی برای تدوین این مطالب گرانبها از سرچشمۀ گهربار قران کریم و روایات اسلامی بهره¬برده¬است و ازاین¬رو بعد از گذشتن حدوداً ده قرن از تدوین آن، هنوز ¬تازگی خود را حفظ کرده وموردپسند هر ذوق سلیمی است.