معرفی نزاری قهستانی و بررسی سبک شناسانه غزلیات وی

چکیده مقاله

حکیم سعدالدین بن شمس الدین بن محمد نزاری فوداجی بیرجندی قهستانی از شاعران قرن هفتم است، که نزاری تخلص می کرد ،دوران کودکیش را در آشوبهای دوران هولاکو گذرانده ،ابتدا شغلی وزارت¬گونه¬ داشته سپس دهقانی پیشه¬کرده است.به احتمال بسیار قوی اسماعیلی¬مذهب بوده هرچند عقایدش را اظهارنمی کرده¬است . در شاعری، مقامی متوسط داشته و در سبک شعری از سعدی که تقریبا همعصرش هم بوده پیروی می¬کرده، اصطلاحات عرفانی را به تقلید از سنایی در شعر خود می¬آورده، برخی معتقدند حافظ در شاعری پیروش بوده¬هرچند بعید است ؛ولی اشتراکاتی بین اشعارشان وجود¬ دارد.در سبک شعری به¬طورکلی پیرو سبک عراقی است با زبانی کهنتر از همعصران خود،کاربرد واژگان و افعال مهجور و کهن، ترکیبات و واژگان عربی، تاحدی اصطلاحات غیررایج و محلی، ترکیب¬سازی ،رعایت قوانین وزن و قافیه از ویژگیهای زبانی شعر اوست. در سطح ادبی بیشتر فنون بیانی و آرایه های بدیعی را استفاده¬می¬کند، اما درفنون بیانی،تشبیه آن هم از نوع عقلی به حسی و مضمر و بلیغ بیشترین بسامد را در شعرش دارد و استعاره¬هایش از نوع بالکنایه آن هم به¬صورت تشخیص است .آرایه¬های معنوی را بیش از لفظی به کارگرفته و از بین آنها شاید به سبب موضوع غالب اشعارش و همچنین ویژگی سبک عراقی غلبه با تلمیح و تضمین و استشهاد به آیات و روایات است و از آرایه¬های لفظی بیشتر به جناس توجه-دارد.درباره سطح فکری شعر وی نمی¬توان نظری قاطع داد چون علاوه بر رواج عقاید اسماعیلی¬مذهبانه¬اش، گاه خود را شیعه دوازده¬امامی جلوه¬می¬دهد، گاه اشعار صوفیانه می¬سراید و گاه مانند رندی خراباتی و قلاش جلوه¬گر¬می¬شود؛ولی به هرحال مدح پیامبر و ائمه بویژه امیرالمومنین بر مضامین دیگر شعری ¬اش غلبه دارد.