بررسی ارتباط غنا و استغنا در متون منثور عرفانی تا قرن هفتم

چکیده مقاله

چکیده

مقالۀ حاضر زوایای غنا و استغنا و نقش آن در تکامل سالک را بررسی می­کند. منظور از استغنا در این مقاله، استغنای سالک از خلق و مقصود از غنا، توانگری مادی سالک است. نگارنده با رویکرد توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متون منثور عرفانی تا قرن هفتم در پاسخ به این پرسش­های بنیادی که بین استغنای عرفانی با غنای مادی چه ارتباطی وجود دارد، مشایخ دربارۀ التزام غنای مادی در مرحلۀ استغنای از خلق چه دیدگاه­هایی دارند، دلایل موافقت یا مخالفت ایشان با این موضوع چیست و مکتب­های عرفانی چقدر بر دیدگاه عرفا در این زمینه اثر گذاشته­اند، می­کوشد استدلال کند استغنای از خلق با مفهوم بی­نیازی­­جستن از ماسوی­الله و اظهار نیاز به غنی مطلق، می­تواند در دو حالت فقر و غنای مادی سالک محَقَق شود؛ ازاین­رو با بررسی دیدگاه مشایخ دربارۀ ردّ یا تأیید غنای مادی در مرحلۀ استغنای از خلق و همچنین تبیین شروط و دلایل آنها، ادارک درستی از تعابیر استغنا و غنا و ارتباط آنها در متون و مکتب­های عرفانی ارائه می­دهد تا به درک صحیح­تر این مقولۀ مهم عرفانی کمک کند.

کلید­واژه­ها: استغنا، غنا، مشایخ، متون منثور عرفانی تا قرن هفتم.