'سبک شناسی دیوان اشعار مشرقی غفاری '

چکیده مقاله

میرزا محمد حسین مشرقی غفاری، از جمله شاعران عارف گمنام قرن سیزدهم است، دیوان اشعار وی حدودا سه¬هزار بیت دارد ،که هنوز به صورت نسخه خطی است و به چاپ نرسیده¬است. درباره شاعر اطلاعات چندانی دردست نیست حتی در تذکره¬ها نیز مطلبی درباره وی نیامده است. با کمی تأمل در دیوان شعر مشرقی میتوان پی¬برد که او نیز چون دیگر شاعران معاصرش، از شاعران سبک بازگشت است،که در این میان، درسطح زبانی به سبک خراسانی و ازجنبه¬های ادبی و فکری بیشتر به سبک عراقی و بویژه حافظ توجه¬داشته و به همین¬دلیل کوشیده برخی مضامین و اوزان شعری و حتی لغات وترکیبات خاص وی را به¬کارببرد. مشرقی، شعر را به عنوان ابزاری برای بیان اعتقادات و نه انتقال احساسات به کار میگیرد و برخلاف شاعران همدوره خود، به دنبال فضل‌فروشی و خودنمایی با الفاظ پرآب و تاب و متکلّف نیست، بلکه زبانی ساده و روان و آرایه¬هایی زودیاب چون تشبیهات حسی و گاه استعاره را برمیگزیند. کاربرد شکل کهن واژه‌ها و واژه¬ها و ترکیبات عربی، ترکیب¬سازی،تصویرآفرینی، اقتباس و تضمین آیات و احادیث و استفاده از آرایه‌های ادبی بویژه تکرار و جناس از ویژگیهای چشمگیر سبک اوست، که نگارنده را که دیوان اشعار وی را تصحیح کرده است، برآن میدارد تا برای اولین بار در این مقاله ضمن معرفی اجمالی شاعر، ویژگیهای سبک‌شناسی شعر او را نیز تبیین کند.