مضامین ساختارشکنانۀ باده و باده نوشی در غزلیات سنایی

چکیده مقاله

74 مطالعات ادبیات، عرفان و فلسفه دوره12،شماره1،بهار1705 صفحات60-74 Online ISSN: 2476-485X Print ISSN: 2538- 2098 www.irijournals.com مضامین ساختارشکنانۀ بادهو بادهنوشیدرغزلیات سنایی المیرا تسلیمی1 ، فاطمه طاهری2 1 دانشآموختۀ دکتری از دانشگاه کاشان، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبانهای خارجی، رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، کاشان، اصفهان، ایران 2 دانشیارزبان و ادبیاتفارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبانهای خارجی، رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، کاشان، اصفهان، ایران چکیده «بنفکنی»بهترین معادلفارسی واژۀ«Deconstruction»یا ساختارشکنیاست. این واژهبه معنای کشف معاانی متفااوت ماتن است که نویسنده فراموشکرده،آنها رابیان کند. ساختارشکنانمیکوشندازطریاشایوههاای«تفااوت»،«مرکززدایای»،«قرائات متواتر»،«انکسار»،«تقابلهای دوگانه»،«زبان استعارهای»و«ورطه»مفاهیم جدیدیراازماتن اساتاراکنناد.نگارنادگانمقالاه درنظردارندبه شیوۀتحلیل محتوابرای اولینبارمضامین ساختارشکنانۀ با استاراغزلیااتساناییدرباارۀباادهو باا ککار شاواهد متعددیثابتکنند:قبل از پیدایش مکتب ساختارشکنی، سنایی بهعنوان آفریدگار غازلاماروزیوواردکننادۀ مضاامین عارفاناه در غزل فارسی بودهوبا درهمشکستنمعنا و با زبانی استعاری،مضامین و معانی بدیعیدر زمینۀ بااده و باادهنوشایآفریاد.سانایی باا استفاده اززبان استعارهایبهمضام خلین جدیدیدربارۀشرابوبیانموضوعاتی چون:توصیه به باده نوشی،بادهنوشی باه هاد غمزدایی،بادهوصال و همجواری با معشوق نوشی به هد،جانباشیباده،درمانباشیباده،مشاکلگشااییبااده،نجااتباشای و رستگارکنندگیبادهپرداخته است.بیشترین بسامدمضامین ساختارشکنانهدر حوزۀباده،مربوط بهتوصایه باه باادهنوشایاساتو کمترین بسامد آنباموضوعجانباشی و مشکلگشاییبادهپیونددارد.شبیه این مضامین ساختارشکنانه رادر اشعارشاعران دیگار چون:عطار،موالنا و حافظ میتوان یافت.