برنامه درسی

روش تحقیق معماری

سرفصل مباحث

درس روش تحقیق از مبنایی ترین دروس در مقاطع تحصیلات تکمیلی و به ویژه مقطع کارشناسی ارشد است. این اهمیت بدین دلیل است که متاسفانه دانشجو با چارچوب‌های علمی پژوهش آشنا نیست و با توجه به اینکه در این مقطع و به ویژه در رشته‌هایی همچون معماری، طراحی مبتنی بر رویکرد مبنا قرار می‌گیرد، تسلط به این حوزه، در کنار سایر دروس، اهمیت خاصی پیدا می‌کند.

سرفصل مباحث مطرح شده در این درس به شرح زیر است:

• نقش قلم در پیشبرد اندیشه.
• تحقیق علمی چیست؟
• چرا باید بنویسیم؟
• اهمیت گفت و گو با کتب، مقالات و پژوهشگران در فرایند روش تحقیق.
• روند و فرایندشناسی تحقیق.
• دغدغه و مسأله ‌شناسی در فرایند پژوهش.
• سؤال های پژوهش، تدوین فرضیه و هدف گذاری.
• پیشینه تحقیق و نقش و اهمیت آن در فرایند پژوهش.
• روش و روش‌ شناسی تحقیق.
• ابزارهای گردآوری اطلاعات.
• سیر دستیابی به یافته‌های تحقیق.
• چگونگی حصول به نتیجه تحقیق.
• جست و جوی علمی در منابع اینترنتی.
• ملاحظات اخلاقی در پژوهش.

آشنایی با مرمت ابنیه

سرفصل مباحث

مباحث نظری با تکیه بر وسایل سمعی و بصری:

• جایگاه و ضرورت درس آشنایی با مرمت ابنیه در مسیر معمار شدن.
• چرایی مقاوم‌سازی ابنیه تاریخی.
• بررسی منشورهای ملی و بین‌المللی در عرصه نگاهداشت ابنیه و بافت‌های تاریخی.
• نقش حفاظت در فرایند مرمت.
• آشنایی با سازه‌ ابنیه سنتی.
• جایگاه آسیب نگاری و آسیب‌شناسی در روند مرمت ابنیه.
• بررسی عوامل مخل و علل شکل‌گیری آسیب‌ها و روند فرسودگی ابنیه.
• آشنایی با انواع شیوه‌های مرمت و شیوه‌های مداخله صحیح در ابنیه تاریخی.

مطالعات میدانی:

گروه‌بندی به منظ.ر انجام مطالعات در دو بخش:

بخش نخست:

• مطالعات اجتماعی.
• مطالعات فرهنگی.
• مطالعات پیرامون کالبد و همجواری‌های بنای مطالعاتی و بررسی تغییر و تحولات در حریم و عرصه بنای مطالعاتی در گذر زمان..
• تحلیل‌ معماری.
• مطالعه دخل و تصرفات صورت گرفته در بنا.
• مطالعات سازه‌ای.

بخش دوم:

پروژه:

• بازدید از پروژه‌های اجرایی.
• انتخاب موضوع از میان ابنیه تاریخی نیازمند مرمت و تهیه نقشه‌ها در مقیاس‌های لازم:
• به روز رسانی نقشه‌ها.
• روند تغییرات در گذر زمان تا زمان حال.
• آسیب‌نگاری و آسیب‌شناسی بنای منتخب و ارایه نقشه‌های لازم.
• ارائه نقشه‌های حفاظت اولیه و ثانویه از بنای مطالعاتی.
• تهیه نقشه‌های مقدماتی مرمتی.

به نام خداوند جان و خرد

شرح برنامه‌ی درس آشنایی با معماری اسلامی:

بخش مقدماتی:

• آشنایی کلی با مباحث درس و معرفی منابع مطالعاتی
• تبیین اهمیت و ضرورت مطالعه‌ی معماری اسلامی در مسیر معمار شدن
• معرفی دوره‌‌های تاریخ معماری ایران

بخش نظری:

• بررسی سبک‌های معماری ایران:

• سبک خراسانی
• سبک رازی
• سبک آذری
• سبک اصفهانی دوره‌ی اول
• سبک اصفهانی دوره‌ی دوم

• تحلیل گونه‌های معماری ایران (همراه با بازدید و تحلیل میدانی):

• معماری مسجد
• معماری خانه
• معماری بقاع متبرکه (همراه با بازدید و تحلیل میدانی)
• معماری بازار و اجزاء آن (همراه با بازدید و تحلیل میدانی)
• معماری محله‌ها (همراه با بازدید و تحلیل میدانی)

بخش عملی:

• شناخت معماری بنای منتخب

• گروه‌بندی و انتخاب نمونه‌ها
• انجام مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی
• تحلیل و گونه‌شناسی

نحوه‌ی ارزیابی پایان نیمسال:

• حضور فعال در مباحث کلاسی و میدانی.
• انجام و تحویل تمرین‌های میدانی.
• آزمون پایان نیمسال.
• پروژه‌ی پایانی.

 اسلامی، جهانبخش، حیدر، هاشمی فشارکی، سید جواد و علی دل زنده (1398)، نظام مدیریت فرهنگی در شهر اسلامی - ایرانی: برپایه مبانی نظری و فرآیند فکری سازنده شهر.

اومر اسپاهیچ، اومر، معماری اسلامی از منظر مبانی نظری، ارزش‌های معنوی و تحولات تاریخ، ترجمه میترا غفوریان، علی دل‌زنده (1398).

تسکین دوست، محمد حسین (1398)، نظریه‌های تئوریک علامه دکتر محمد اقبال لاهوری در تبیین جامعه آرمانی و سبک زندگی مسلمانی.

حسین پور، رضا، کی نژاد، محمدعلی و آزیتا بلالی اسکویی (1398)، سکونت به سبک ایرانی- اسلامی.

سامه، رضا (1394)، معماری و کیفیت زندگی انسان در نظام معرفتی اسلام، جهاد دانشگاهی واحد قزوین.

گروبر، کریستین، معماری اسلامی در مسیر پیشرفت و تکامل (مدرنیته و حرکت)، ترجمه نرگس حمزه، هما پرمون و علی دل زنده (1398).

مهدی نژاد، جمال الدین، پویا، پارسا (1398)، جستاری بر ارزش‌های پایدار در معماری‏‫: بررسی نقش فرهنگ در تحولات سنت معماری ایران.

اهم مطالب و سرفصل مباحث کلاس:

• روند شکل‌گیری شهر در دوران اسلامی
• ساخت و قناعت در ساخت
• فنّاوری استفاده از آب در معماری
• سازه و فنّاوری ساخت در معماری اسلامی
• فنّاوری معماری خشتی
• روش‌های بازیافت مصالح در معماری سنتی
• اقلیم و مقوله آسایش
• راه و ابنیه بین‌راهی (کارباط ها، رباط‌ها و ...)
• باد، خورشید و روشنایی و اثرات آن بر شکل‌گیری معماری