ارزیابی کمّی ژئومورفوسایت‌های دریاچه گهر، آبشار بیشه و تنگه لی‌لی به‌منظور توسعه ژئوتوریسم شهرستان دورود

چکیده مقاله

امروزه اقتصاد روبه‌رشد زمین گردشگری، اهمیت جاذبه‌های ژئوتوریسمی و ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد میراث زمین، توجه به ژئوتوریسم و ارزیابی ژئومورفوسایت‌ها را بیش از پیش ایجاب کرده است. لذا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کمّی ژئومورفوسایت‏های آبشار بیشه، دریاچه گهر و تنگه لی‌لی انجام شد که به لحاظ نوع، کاربردی و از نظر روش، تحلیلی است. بدین منظور از مدل پرالونگ استفاده شد که توانمندی گردشگری ژئومورفوسایت‌ها را بر پایه چهار شاخص زیبایی، علمی، فرهنگی و اقتصادی، و ارزش بهره‌وری آنها را ازطریق شاخص‌های میزان و کیفیت بهره‌برداری ارزیابی می‌کند. براین اساس پرسشنامه‌های تخصصی مدل پرالونگ تدوین و توسط 60 متخصص به صورت مجزا برای هر ژئومورفوسایت تکمیل شد. علاوه‌براین پرسشنامه عمومی برای بررسی رفتار گردشگران، امکانات و خدمات، و حفاظت‌از ژئومورفوسایت‌ها تهیه و توسط 100 گردشگر تکمیل شد. نتایج نشان داد آبشار بیشه، دریاچه گهر و تنگه لی‌لی به‌ترتیب با کسب امتیاز گردشگری ۶۳/0، 6/0 و 57/0، و امتیاز بهره‌وری ۶۲/0، 48/0 و 56/0 در رتبه‌های اول تا سوم قرار دارند. دراین‌بین، آبشار بیشه از نظر عیارهای زیبایی و اقتصادی به‌ترتیب با کسب امتیاز 85/0 و ۷۵/0 رتبه نخست را دارد که بیانگر بیشترین جذابیت و دسترسی مطلوب این ژئومورفوسایت از طریق جاده با سطح اهمیت ملی است. سایر ژئوسایت‌‌ها نیز نیازمند توسعه راه‌های دسترسی و همچنین افزایش سطح تمهیدات حفاظتی و بهره‌وری هستند. ازنظر عیار علمی دریاچه گهر با امتیاز ۶۲/0 در رتبه اول قرار گرفت که نشانگر قابلیت علمی و آموزشی این سایت برای توسعه ژئوتوریسم است. عیار فرهنگی در ارزیابی ژئومورفوسایت‌ها، امتیاز بسیار پایینی را کسب کرد که حاکی از نبود رخدادهای فرهنگی و هنری است و توجه بیشتری را می‌طلبد. این نتایج می‌تواند به توسعه پایدار ژئوتوریسم در سایت‌های مورد مطالعه کمک کند و شرایط ایجاد تجربه‌ی مطلوب برای گردشگران فراهم آورد.