ارزیابی تغییرات پوشش ارضی و دمای سطح زمین در حاشیه غربی ریگ بلند با تصاویر ماهواره‌ای لندست

چکیده مقاله

این پژوهش، به بررسی تغییرات پوشش ارضی و طبقات دمای سطح زمین در حاشیه غربی ریگ بلند پرداخته است. برای پایش کاربری ارضی و روند تحولات دما، از داده‌های ماهواره لندست، سنجنده‌های TM، ETM+ و OLI استفاده شد. ملاک برای ارزیابی کاربری ارضی، طبقه‌بندی نظارت‌شده به روش حداکثر احتمال، و برای محاسبه دمای سطح زمین تبدیل رادیانس طیفی باندهای حرارتی به درجه حرارت سطحی است. نتایج نشان داد 6کیلومترمربع از اراضی کشاورزی به پهنه‌های انسان‌ساخت، 68کیلومترمربع از مرتع و تپه‌های ماسه‌ای به کشاورزی، 40کیلومترمربع از جنگل دست‌کاشت به مرتع و 7کیلومترمربع از مرتع به پهنه‌های بدون پوشش تبدیل شداست. این تغییرات تأثیر مستقیمی بر افزایش افزایش دمای سطحی دارد که به تبع آن بر کیفیت بازدهی خدمات اکوسیستم نیز اثر می‌گذارد. از طرفی سبب شده تا بخشی ازاراضی منطقه به کانون ریزگردها و پهنه‌های مستعد رخداد طوفان‌های گرودغبار تبدیل شود. همچنین به واسطه فعالیت‌های بیانزدایی در حاشیه ریگ بلند باهدف تثبیت ماسه‌های روان، وسعت 82کیلومترمربع از مراتع و تپه‌های ماسه‌ای به جنگل دست‌کاشت تبدیل شده‌است. این تغییرات اثرات مستقیم بر کاهش دما دارد و باعث شده تا ماسه‌های روان دربخشی از منطقه ثبیت شود که حاکی از عملکرد مثبت طرح‌های بیابانزدایی دارد. نتایج پایش دما نیز نشان داد مساحت پهنه‌های دمایی کمتر از 35درجه سیر نزولی و پهنه‌های دمایی بالای 40درجه سیر صعودی دارد. این روند نشان از افزایش دما به‌خصوص در دماهای حداکثری دارد. بخشی ازاین افزایش در اثر گرمایش جهانی به وقوع پیوسته و بخش دیگر آن وابسته به تغییرات پوشش ارضی پهنه‌های طبیعی به کاربری‌های انسان‌ساخت است.