تأثیر گردشگری مذهبی در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت (مطالعه موردی: شهر آران و بیدگل)

چکیده مقاله

گردشگری مذهبی به‌عنوان یکی از پررونق‌ترین گونه‌های گردشگری، به‌دلیل ویژگی‌های معنوی و فرهنگی، نقش مهمی در توسعه اقتصادی، فرهنگی-اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی مناطق دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر گردشگری مذهبی در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در شهر آران و بیدگل انجام شده است. این شهر با برخورداری از اماکن مذهبی و آیین‌های سنتی، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری مذهبی دارد. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کمی، داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای با مقیاس لیکرت از ۳۸۲ نفر از ساکنان شهر جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شد. نتایج آزمون T تک نمونه‌ای نشان داد که شاخص‌های اقتصادی (میانگین 76/2)، فرهنگی-اجتماعی (76/2)، کالبدی-فضایی (90/2) و زیست‌محیطی (79/2) تأثیر کمتری از حد انتظار (۳) در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت داشته‌اند. مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که شاخص کالبدی-فضایی با بار عاملی 95/0 بیشترین تأثیر را دارد. این یافته‌ها حاکی از وجود موانعی مانند ضعف زیرساخت‌ها و مدیریت ناپایدار است. پیشنهادات پژوهش شامل تقویت زیرساخت‌های کالبدی، مدیریت اثرات زیست‌محیطی، ارتقای آگاهی فرهنگی و حمایت از کسب‌وکارهای محلی است. این مطالعه بر ضرورت سیاست‌گذاری برای بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های گردشگری مذهبی در راستای تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت تأکید می‌کند.