ازدواج به مثابه حق انسانی: تحلیل چالش‌های ازدواج افراد دارای معلولیت در بستر اجتماعی- فرهنگی

چکیده مقاله

ازدواج به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین انسانی و شاخصی از ادغام اجتماعی، برای افراد دارای معلولیت اهمیتی دوچندان دارد. با این حال، آن‌ها در مسیر دستیابی به ازدواج با موانع متعددی چون نگرش‌های منفی، تبعیض‌های فرهنگی، نابرابری‌های قانونی و کمبود حمایت‌های اجتماعی مواجه‌اند. این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر مدل اجتماعی معلولیت، تجربه‌های زیسته افراد دارای معلولیت را در زمینه ازدواج بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ازدواج برای بسیاری از این افراد نه‌تنها منبعی برای حمایت عاطفی و کاهش انزوا، بلکه ابزاری برای افزایش اعتمادبه‌نفس، ارتقاء کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی است. با این حال، تصور عمومی از افراد دارای معلولیت به‌عنوان «فاقد نیازهای عاطفی یا جنسی» همچنان مانعی جدی برای پذیرش اجتماعی آن‌ها به شمار می‌رود. روایت‌های مشارکت‌کنندگان به تفاوت در توقعات پیش از ازدواج و چالش‌های پس از آن اشاره دارد و بر اهمیت آموزش، درک متقابل و حمایت خانواده‌ها تأکید می‌کند. همچنین، ترجیحات متفاوت در انتخاب همسر و نقش اساسی عوامل روانی، اقتصادی و خانوادگی در تصمیم‌گیری برای ازدواج مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف ارتقاء درک اجتماعی از نیازها، توانمندی‌ها و آرزوهای ازدواج در افراد دارای معلولیت، به بازاندیشی در سیاست‌گذاری‌های اجتماعی و فرهنگی فرا می‌خواند و بر ضرورت احترام به عاملیت و کرامت انسانی در تمامی ابعاد زندگی تأکید می‌ورزد.